Untitled Document
 
 



Resim Galerisi

YÖNETMELİK 5.BÖLÜM   

 

5. Bölüm

Kooperatif Organları

A) Genel kurul:
I - Yetki:

Madde 42 - Genel Kurul bütün ortakları temsil eden en yetkili organdır.
Genel Kurul, aşağıdaki yetkilerini devir ve terk edemez.
1. Anasözleşmeyi değiştirmek,
2. Yönetim Kurulu ve Denetçiler Kurulu üyeleriyle gerektiğinde tasfiye ku-
rulunu seçmek,
3. İşletme hesabiyle bilanço ve gerektiğinde gelir gider farkının bölüşül-
mesi hakkında karar almak,
4. Yönetim ve denetçiler kurullarını ibra etmek,
5. Kanun veya anasözleşme ile Genel Kurula tanınmış olan konular hakkında
karar vermek.
6. (Ek: 6/10/1988 - 3476/9 md.) Gayrimenkul alımında ve satımında takip
edilecek usul ile alınacak gayrimenkulün niteliğini, yerine ve azami fiyatını,
satılacak gayrimenkulün asgari fiyatını belirlemek.
7. (Ek: 6/10/1988 - 3476/9 md.) İmalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yön-
temini belirlemek.
8. (Ek: 6/10/1988 - 3476/9 md.) Yapı kooperatiflerinde; kooperatifin ortak
sayısı ile yapılacak konut veya işyeri sayısını tesbit etmek.
II - Çağrı:
1. Çağrıya yetkisi olanlar:
Madde 43 - (Değişik: 6/10/1988 - 3476/10 md.)
Yönetim kurulu veya anasözleşme ile bu hususta yetkili kılınan diğer bir
organ ve gerektiğinde denetçiler kurulu, ortağı olduğu üst birlik ve tasfiye
memurları genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahiptirler. Ancak genel ku-
rul yukarıda belirtildiği şekilde toplanamadığı takdirde ilgili bakanlık genel
kurulur toplantıya çağırma yetkisine sahiptir.
2. Ortakların isteği, bakanlıkların çağrısı, mahkemenin izni:

Madde 44 - Dört ortaktan az olmamak kaydıyle ortak sayısının en az onda bi-
rinin isteği üzerine Genel Kurul toplantıya çağrılır.
Yönetim Kurulu bu isteği en az on gün içinde yerine getirmediği takdirde,
istek sahiplerinin müracaatı üzerine veya doğrudan doğruya Ticaret Bakanlığı ta-
rafından, yapı kooperatiflerinde de İmar ve İskan Bakanlığı tarafından Genel Ku-
rul toplantıya çağrılabilir
Çağrılmadığı takdirde istek sahipleri mahalli mahkemeye başvurarak Genel
Kurulu bizzat toplantıya çağırma müsaadesini alabilirler.
3. Şekil:

Madde 45 - (Değişik: 4/10/1988 - 3476/11 md.)
Genel kurul olağan ve gerektiğinde olağanüstü olarak toplanır. Olağan top-
lantının her hesap devresi sonundan itibaren 6 ay içinde ve en az yılda bir defa
yapılması zorunludur.
KANUNLAR, ŞUBAT 1989 (EK - 3)

Genel kurul, anasözleşmede gösterilen şekil ve surette toplantıya çağrılır.
Toplantı nisabı anasözleşmede gösterilir. Ancak yapı kooperatiflerinin genel
kurul toplantılarında ortakların en az 1/4'ünün şahsen veya temsilen hazır bu-
lunmaları şarttır.
Genel kurul toplantı tarihi, yeri ve gündemi toplantıdan en az 15 gün önce
ilgili bakanlığa ve mülki idare amirliğine yazılı olarak bildirilir.
Genel kurulun sevk ve idaresi, ortaklar veya üst kuruluş temsilcileri ara-
sında seçilen başkan ve üyeler tarafından sağlanır.
III- Gündem:

Madde 46 - (Değişik: 6/10/1988 - 3476/12 md.)
Toplantı çağrısına ve ilana gündem yazılır. Anasözleşmenin değiştirilmesi
bahis konusu ise, yapılacak ilanda değiştirilecek maddelerin numaralarının ya-
zılması ile yetinilir.
Dörtten az olmamak üzere ortakların en az 1/10'u tarafından genel kurul top-
lantısından en az 20 gün önce yazılı olarak bildirilecek hususların gündeme ko-
nulması zorunludur.
Gümdemde olmayan hususlar gürüşülemez. Ancak, kooperatife kayıtlı ortakların
en az 1/10'unun gündem maddelerinin görüşülmesine geçilmeden önce yazılı teklif-
te bulunmaları halinde, hesap tetkik komisyonunun seçilmesi, bilanço incelemesi-
nin ve ibranın geriye bırakılması, çıkan veya çıkarılan ortaklar hakkında karar
alınması, genel kurulun yeni bir toplantıya çağrılması ve kanun, anasözleşme ve
iyiniyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yöne-
tim kurulu kararlarının iptali, yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin azli ve
yerlerine yenilerinin seçilmesi ile ilgili hususlar, genel kurula katılanların
yarıdan bir fazlasının kabulü ile gündeme alınır.
IV - Bütün pay sahiplerinin hazır bulunması hali:

Madde 47 - Kooperatifin bütün ortakları toplantıda hazır bulunduğu sürece ve
bir itiraz olmadığı takdirde Genel Kurul toplantılarına dair olan diğer hükümler
saklı kalmak şartiyle toplantıya çağrı hakkındaki hükümlere uyulmamış olsa dahi
kararlar alınabilir. Bu gibi kararların, ortaklar veya ortakların toptantıda oy
birliği ile seçecekleri temsilciler tarafından imzalanması gereklidir.
V - Oy hakkı:
1. Genel olarak:

Madde 48 - Genel Kurulda her ortak yalnız bir oya sahiptir.
2. Temsil:

Madde 49 - Anasözleşmede açıklama bulunduğu takdirde, bir ortak yazı ile
izin vermek suretiyle Genel Kurul toplantısında oyunu ancak başka bir ortağa
kullandırabilir. Bir ortak Genel Kurulda birden fazla ortağı temsil edemez.
Üye sayısı 1000 in üstünde olan kooperatiflerde anasözleşme ile her ortağın
en çok 9 olmak üzere birden fazla başka ortağı temsil edebileceği öngörülebilir.
Eş ve birinci derecede akrabalar için temsilde ortaklık şartı aranmaz.
3. Oya katılamıyacaklar:

Madde 50 - Kooperatif işlerinin görülmesine herhangi bir suretle katılmış
olanlar Yönetim Kurulunun ibrasına ait kararlarda oylamaya katılamazlar. Bu hü-
küm denetçiler hakkında uygulanmaz.
Ortaklardan hiçbiri kendisi veya karı ve kocası yahut usul ve füruu ile koo-
peratif arasında şahsi bir işe veya davaya dair olan görüşmelerde oy hakkını
kullanamaz.
VI - Kararlar:
1. Genel olarak:

Madde 51 - Kanun veya anasözleşmede aykırı hüküm bulunmadıkça Genel Kurul
kararlarında ve seçimlerde oyların yarıdan bir fazlasına itibar olunur.
Kooperatifin dağılması veya diğer bir kooperatifle birleşmesi ve anasözleş-
menin değiştirilmesi kararlarında fiilen kullanılan oyların 2/3 ü çoğunluğu ge-
reklidir. Anasözleşme, bu kararların alınması için oy çoğunluğu hakkında daha
ağır hükümler koyabilir.

2. Ortakların paylarının artırılması:

Madde 52 - (Değişik: 8/6/1981 - 2475-1 md.)
Ortakların şahsi sorumluluklarının ağırlaştırılması veya ek ödeme yükümleri
ihdası hakkında alınacak kararlar için bütün ortakların 3/4'ünün rızası gerekli-
dir.
(Değişik: 6/10/1988 - 3476/13 md.) Ancak, kamu kuruluşlarından kredi alan
kooperatiflerin kredi miktarının artırılmasından yararlanmak üzere alacakları
kararlarda bu şart aranmaz ve 51 inci maddenin birinci fıkrası hükmü uygulanır.
Kararlar, ilandan başlayarak üç ay içinde kooperatiften çıktıklarını bildir-
meleri halinde bunlara katılmayan ortakları bağlamaz. Bu takdirde kooperatiften
çıkma beyanı,kararın yürürlüğe girdiği tarihten başlamak üzere hüküm ifade eder.
Bu suretle kooperatiften çıkma hakkının kullanılması, bir ayrılma tazminatı
ödenmesine bağlı kılınamaz.
3. Kararların bozulması ve şartlar:

Madde 53 - Aşağıda yazılı kimseler kanuna, anasözleşme hükümlerine ve iyi
niyet esaslarına aykırı olduğu iddiası ile Genel Kurul kararları aleyhine, top-
lantıyı kovalıyan günden başlamak üzere bir ay içinde, kooperatif merkezinin bu-
lunduğu yerdeki mahkemeye başvurabilirler.
1. Toplantıda hazır bulunup da kararlara aykırı kalarak keyfiyeti tutanağa
geçirten veya oyunu kullanmasına haksız olarak müsaade edilmiyen yahut toplantı-
ya çağrının usulü dairesinde yapılmadığını veyahut gündemin gereği gibi ilan
veya tebliğ edilmediğini yahut da Genel Kurul toplantısına katılmaya yetkili ol-
mıyan kimselerin karara katılmış bulunduklarını iddia eden pay sahipleri;
2. Yönetim Kurulu;
3. Kararların yerine getirilmesi Yönetim Kurulu üyeleri ile denetçilerin
şahsi sorumluluklarını mucip olduğu takdirde bunların her biri;
Bozma davasının açıldığı ve duruşmanın yapılacağı gün, Yönetim Kurulu tara-
fından usulen ilan olunur.
Birinci fıkrada yazılı bir aylık hak düşüren sürenin sona ermesinden önce
duruşmaya başlanılamaz. Birden fazla bozma davası açıldığı takdirde, davalar
birleştirilerek görülür.
Mahkeme, kooperatifin isteği üzerine muhtemel zararlarına karşı davacıların
teminat göstermesine karar verebilir. Teminatın mahiyet ve miktarını belirtmek
mahkemeye aittir.
Bir kararın bozulması bütün ortaklar için hüküm ifade eder.
4. Mektupla oy verme ve temsilciler toplantısı:

Madde 54 - Ortak sayısı 1000 den fazla olan kooperatiflerde, anasözleşmele-
rine kayıt konulmak suretiyle:
1. Genel Kurula ait kararlardan, hepsinin veya bir kısmının ortakların oy-
larını mektupla bildirmeleri suretiyle verilmesi,
2. Ortakların gruplara ayrılarak verecekleri kararlarla tespit edecekleri
talimat gereğince oy vermek üzere kendi aralarından seçecekleri temsilciler top-
luluğu,
Genel Kurul sayılabilir.
Mektupla oy bildirme halinde, mektupların,Yönetim Kurulu ve bakanlık temsil-
cisi önünde incelenmesi sonunda muhtevanın neden ibaret olduğu tespit edilerek
tutanağa yazılır. Hazır bulunanlar tarafından imza edilen tutanağa göre verildi-
ği anlaşılan karar yürürlüğe girer.
Grup temsilcileri genel kurulunda her temsilci, temsil ettiği ortakların sa-
yısı kadar oya sahiptir. Temsilcinin aldığı talimata aykırı olarak oy vermesi
karara tesir etmez.
KANUNLAR, ŞUBAT 1989 (EK - 3)

B) Yönetim kurulu:
I - Ödevi ve üye sayısı:

Madde 55 - Yönetim Kurulu, kanun ve anasözleşme hükümleri içinde kooperati-
fin faaliyetini yöneten ve onu temsil eden icra organıdır.
Yönetim Kurulu en az üç üyeden kurulur. Bunların ve yedeklerinin kooperatif
ortağı olmaları şarttır.
Yönetim Kurulu üyeliğine seçilen tüzel kişiler, temsilcilerinin isimlerini
kooperatife bildirir.
II - Üyelik şartları ve ücret:

Madde 56 - (Değişik: 6/10/1988 - 3476/14 md.)
Yönetim kurulu üyelerinde aşağıdaki şartlar aranır.
I. Türk vatandaşı olmak.
2. Aynı türde başka bir kooperatifin yönetim kurulu üyesi olmamak.
3. Türk Ceza Kanununun zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, görevi suiistimal,
sahtekarlık, hırsızlık, dolandırıcılık, hileli iflas, emniyeti suniistimal ve
Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlara ilişkin hükümlerine veya bu Kanuna
göre mahküm olmamak.
Üyelik şartları denetçiler tarafından araştırılır. Bu şartları taşımadıkları
halde seçilenler ile sonradan kaybedenlerin görevlerine yönetim kurulunca son
verilir.
Haklarında yukarıdaki suçlarla ilgili olarak kamu davası açılmış olanların
görevleri ilk genel kurul toplantısına kadar devam etmekle beraber, yönetim ku-
rulunca bu durumdaki üyelerin genel kurulca azli veya göreve devamı hakkında ka-
rar alınmak üzere yapılacak ilk genel kurul gündemine madde konulur.
Bu veya anasözleşmede gösterilecek diğer bir sebeple yönetim kurulu toplantı
nisabını kaybederse, boşalan yönetim kurulu üyeliklerine denetim kurulu üyeleri
tarafından gecikilmeksizin yeteri kadar yedek üye çağrılır.
Yönetim kurulu üyelerinden bir veya bir kaç kooperatifi temsil yetkisini
haiz murahhas üye seçilebilir. Murahhas üyelerin seçilmesi ve değiştirilmesi
Ticaret Siciline tescil ettirilir.
Yönetim kurulu üyelerine genel kurulca belirlenen aylık ücret, huzur hakkı,
risturn ve yolluk dışında hiç bir ad altında başkaca ödeme yapılamaz.
III - Üyelik süresi:

Madde 57 - Yönetim Kurulu üyeleri en çok 4 yıl için seçilebilirler. Anasöz-
leşmede aksine hüküm yoksa tekrar seçilmeleri caizdir.
IV - Yönetim ve temsil:
1. Yetkilerin devri:

Madde 58 - Anasözleşme, Genel Kurula veya Yönetim Kuruluna, kooperatifin yö-
netimini ve temsilini kısmen veya tamamen kooperatif ortağı bulunmaları şart ol-
mıyan bir veya birkaç müdüre veya Yönetim Kurulu üyesine tevdi etmek yetkisini
verebilir.
2. Şümulü ve sınırlandırılması:

Madde 59 - Temsile yetkili şahıslar kooperatif namına onun amacının gerek-
tirdiği bütün hukuki işlemleri yapabilir.
Bu temsil yetkisinin sınırlandırılması iyi niyet sahibi üçüncü şahıslara
karşı hiçbir hüküm ifade etmez. Temsil yetkisinin sadece esas müessesenin veya
bir şubenin işlerine hasrolunmasına veya kooperatif unvanının birlikte kullanıl-
masına dair ticaret siciline tescil edilmiş olan kayıtlar saklıdır.
Yönetime veya temsile yetkili şahısların kooperatife ait görevlerini yürüt-
meleri esnasında meydana getirdikleri haksız fiillerden doğan zararlardan koope-
ratif sorumludur.

(Ek: 6/10/1988 - 3476/15 md.) Kooperatiflerce alınması kararlaştırılan gay-
rimenkullerin alımının, tapu devri veya tapuya şerh verdirilecek bir satış vaadi
sözleşmesi ile yapılması şarttır.
(Ek: 6/10/1988 - 3476/15 md.) Alınacak gayrimenkullün kooperatifin amacına
uygun olması gerekir.
(Ek: 6/10/1988 - 3476/15 md.) Yönetim kurulu üyeleri ve kooperatif personeli
ortaklık işlemleri dışında kendisi veya başkası namına, bizzat veya dolaylı ola-
rak kooperatifle kooperatif konusuna giren bir ticari muamele yapamaz.
(Ek: 6/10/1988 - 3476/15 md.) Kooperatif ve üst kuruluşlarca tanıtma ve or-
tak kaydetmek amacıyla yapılacak ilan, reklam ve açıklamalar, eksik ve gerçeğe
aykırı olamayacağı gibi, yanıltıcı bilgi ve unsurlar taşıyamaz.
(Ek: 6/10/1988 - 3476/15 md.) Yönetim kurulu üyeleri ve temsile yetkili şa-
hıslar, genel kurulun devredemeyeceği yetkilerini kullanamaz.
3. İmza:

Madde 60 - Kooperatifi temsile yetkili kılınan kimseler imzalarını ancak
kooperatifin unvanı altına koymak suretiyle kooperatifi bağlarlar.
4. Tescil:

Madde 61 - Kooperatif Yönetim Kurulu, kooperatifi temsile yetkili kılınan
kimselerin isimlerini, imzalarını ve bu yetkiye dayanan kararların noterlikçe
tasdikli örneğini ticaret siciline verir.
5. Üyelerin titizlik derecesi ve sorumlulukları:

Madde 62 - Yönetim Kurulu, kooperatif işlerinin yönetim için gereken titiz-
liği gösterir ve kooperatifin başarısı ve gelişmesi yolunda bütün gayretini sarf
eder.
Yönetim Kurulu, kendi tutanakları ile Genel Kurul tutanaklarının, gerekli
defterlerin ve ortak listelerinin muntazam hazırlanıp, tutulup, saklanmasından
ve işletme hesabiyle, yıllık bilonçonun kanuni hükümlere uygun olarak hazırlanıp
tetkik olunmak üzere denetleme kuruluna verilmesinden sorumludur.
Yönetim Kurulu üyeleri ve kooperatif memurları, kendi kusurlarından ileri
gelen zararlardan sorumludurlar. Bunların suç teşkil eden fiil ve hareketlerin-
den ve özellikle kooperatifin para ve malları bilanço, tutanak, rapor ve başka
evrak, defter ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlardan dolayı "Devlet memur-
ları" gibi ceza görürler.
V - Kooperatifin aczi halinde yapılacak işler:

Madde 63 - Kooperatifin aczi halinde bulunduğunu kabul ettirecek ciddi se-
bepler mevcut ise yönetim kurulu piyasada cari fiyatlar esas olmak üzere, derhal
bir ara bilançosu tanzim eder. Son yılın bilançosu veya daha sonra yapılan bir
tasfiye bilançosu veyahut daha yukarda sözü geçen ara bilançosu kooperatif mev-
cudunun, borçlarını artık karşılamıyacağını belirtiyorsa yönetim kurulu, Ticaret
Bakanlığına ve yapı kooperatiflerinde İmar ve İskan Bakanlığına da keyfiyeti
bildirir ve genel kurulu derhal olağanüstü toplantıya çağırır.
Pay senetleri çıkarılmış olan bir kooperatifte son yılın bilançosunda koope-
ratif varlığının yarısı karşılıksız kalırsa yönetim kurulu derhal genel kurulu
toplantıya çağırarak durumu ortaklara arz eder. Aynı zamanda ilgili mahkemeye,
Ticaret Bakanlığına ve yapı kooperatiflerinde İmar ve İskan Bakanlığına da bilgi
verir. Ancak, ortakları ek Ödemelerle yükümlü olan kooperatiflerde, bilançoda
tespit edilen açık, üç ay içinde ortakların ek ödemeleriyle kapanmadığı takdirde
Ticaret Bakanlığı ve yapı kooperatiflerinde İmar ve İskan Bakanlığı da haberdar
edilir.

KANUNLAR, ŞUBAT 1989 (EK - 3)

Mali durumun düzeltilmesinin mümkün görülmesi halinde mahkeme yönetim kuru-
lunun veya alacaklılardan birinin isteği üzerine iflasın açılmasını erteliyebi-
lir. Bu takdirde, mevcutlar defterinin tutulması, yönetim memuru atanması gibi
kooperatif varlığının korunmasına ve devamına yarıyan tedbirleri alır.
VI - İşten çıkarma:

Madde 64 - Yönetim kurulu, işlerin görülmesi ile görevlendirdiği kimseleri
ve atadığı müdürleri ve diğer temsilci ve vekilleri her zaman azledebilir.
İşten çıkarılan kimselerin tazminat isteme hakları saklıdır.
C) Denetçiler:
I - Seçim:
Malde 65 - Denetçiler, genel kurul namına kooperatifin bütün işlem ve hesap-
larını tetkik eder.
Genel kurul, denetleme organı olarak en az bir yıl için bir veya daha çok
denetçi seçer. Genel kurul yedek deneçiler de seçebilir. Denetçilerin ve yedek-
lerinin kooperatif ortaklarından olması şart değildir.
(Ek: 6/10/1988 - 3476/16 md.) 56 ncı maddenin birinci fıkrasının birinci ve
üçüncü bentlerinde yer alan hükümler denetçiler hakkında da uygulanır.
II - Çalışma:
I. İnceleme yükümlülüğü:

Madde 66 - Denetçiler, işletme hesabiyle bilançonun defterlerle uygunluk ha-
linde bulunup bulunmadığını, defterlerin düzenli bir surette tutulup tutulmadı-
ğını ve işletmenin neticeleriyle mameleki hakkında uyulması gerekli olan hüküm-
lere göre işlem yapılıp yapılmadığını incelemekle yükümlüdürler. Ortakların şah-
san sorumlu veya ek ödeme ile yükümlü olan kooperatiflerde denetçiler, ortaklar
listesinin usulüne uygun olarak tutulup tutulmadığını da incelemek zorundadır-
lar.
Yöneticiler, bu maksatla denetçilere defterleri ve belgeleri verirler.Denet-
çilerin istekleri üzerine müfredat defteri ve bu defterin hangi esaslara göre
düzenlendiği ve istenilen her konu hakkında bilgi verilir.
Ortaklar gerekli gördükleri hususlarda denetçilerin dikkatini çekmeye ve
açıklama yapılmasını istemeye yetkilidirler.
2. Rapor düzenlenmesi:

Madde 67 - Denetçiler her yıl yazılı bir raporla beraber tekliflerini genel
kurula sunmaya mecburdurlar.
Denetçiler, görevleri çerçevesinde işlerin yürütülmesinde gördükleri noksan-
lıkları, kanun veya anasözleşmeye aykırı hareketleri bundan sorumlu olanların
bağlı bulundukları organa ve gerekli hallerde aynı zamanda genel kurula haber
vermekle yükümlüdürler.
Denetçiler yönetim ve genel kurul toplantılarına katılırlar. Ancak, yönetim
kurulunda oy kullanamazlar.
3. Sır saklama yükümlülüğü:

Madde 68 - Denetçiler, görevleri sırasında öğrendikleri ve açıklanmasında
kooperatifin veya ortakların şahısları için zarar umulan hususları kooperatif
ortaklarına ve üçüncü şahıslara açıklayamazlar.
III- Özel hükümler:

Madde 69 - Anasözleşme ve genel kurul kararı ile denetleme teşkilatı hakkın-
da daha geniş hükümler koymak, denetçilerin görev ve yetkilerini artırmak ve
özellikle ara denetlemeleri öngörmek mümkündür.

 
Yönetim Kurulu| Personelimiz| Şehirler Arası Mesafeler | Hava Durumu | Yol Haritası | Yönetmelikler